Zachodniopomorska Okręgowa Izba Architektów
Wydarzenia

31.01.2018 Terminy egzaminów i opłaty na 2018r.
Krajowa Komisja Kwalifikacyjna ustaliła terminy egzaminów na uprawnienia budowlane w roku 2018.
więcej »

19.12.2016 Opłaty w roku 2018
Krajowa Rada Izby Architektów w dniu 11 października 2017 r. ustaliła miesięczną wysokość składki członkowskiej obowiązującej w Izbie Architektów RP w roku 2018.
więcej »

wszystkie »

Wyszukiwanie informacji
Newsletter

Srebrna Odznaka Honorowa Gryfa Zachodniopomorskiego
Srebrna Odznaka Honorowa Gryfa Zachodniopomorskiego

Uprawnienia zawodowe

START » Regulacje prawne » Uprawnienia zawodowe

Informację opublikowano: 31.10.2005 | Aktualizacja: 31.10.2005
Informacja w sprawie poziomu wykształcenia wymaganego od architekta - członka Izby Architektów RP
  1. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane stanowi w art. 14 ust. 3 - jakiego wy-kształcenia wymaga się do uzyskania uprawnień budowlanych w specjalnościach wymienionych w ust. 1. Stanowi się tam w szczególności, że „Uzyskanie uprawnień budowlanych w specjalnościach, o których mowa w ust. 1 wymaga: 1) do projektowania bez ograniczeń i sprawdzania projektów architektoniczno-budowlanych: a) posiadania wyższego wykształcenia odpowiedniego dla danej specjalności (...)”. Merytorycznie nie nasuwa wątpliwości, że dla uzyskania uprawnień projektowych bez ograniczeń niezbędne jest uzyskanie – z uwagi rodzaj i stopień skomplikowania materii, której te uprawnienia dotyczą – wykształcenia potwierdzonego dyplomem ukończenia wyższych studiów magisterskich na kierunku architektura i urbanistyka. Należy bowiem mieć tu na uwadze do czego owe studia mogą przygotować; jaki jest zatem czas trwania i program tego kształcenia.
  2. Stanowisko Izby Architektów RP jest w tej sprawie jednoznaczne od początku jej istnienia. Wymóg wykształcenia wyższego na poziomie magisterskim został przyjęty przez Krajową Radę Izby Architektów RP w uchwale nr O-03-03 z dnia 17 kwietnia 2003 roku Regulamin postępowania kwalifikacyjnego w sprawach nadawania uprawnień budowlanych i tytułu rzeczoznawcy budowlanego (§ 14 ust. 2). Następnie w dniu 19 marca 2004 r. przyjęte zostało Stanowisko Krajowej Rady Izby Architektów RP w sprawie standardów nauczania na studiach architektonicznych. Zostało ono jednoznacznie potwierdzone Uchwałą nr 17 w sprawie stanowiska Zjazdu odnośnie standardów nauczania na studiach architektonicznych podjętą przez II Sprawozdawczy Krajowy Zjazd Izby Architektów RP w dniu 26 czerwca 2004 r. Zjazd wskazał, iż w pełni potwierdza i akceptuje powyższe stanowisko Krajowej Rady. W szczególności Zjazd stwierdził, że świadectwem kwalifikacji zawodowych, wymaganych przy ubieganiu się o nadanie uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń, może być jedynie dyplom ukończenia wyższych studiów magisterskich, o długości cyklu kształcenia minimum 5 lat, zakończonych uzyskaniem tytułu magistra inżyniera architekta.
  3. Nieporozumienia związane z ustaleniem wymaganego poziomu wykształcenia niezbędnego do ubiegania się o nadanie uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń, wynikają ze sformułowania cytowanego art. 14 ust. 3 pkt 1 lit. a ustawy – Prawo budowlane. Ustawa operuje tu określeniem „wykształcenie wyższe”, które w obecnym stanie prawnym na poziomie ustawy nigdzie nie jest zdefiniowane. Zgodnie z przyjętymi zasadami legislacji, co potwierdziło Rządowe Centrum Legislacji przy okazji prac nad nowym rozporządzeniem w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie, rozstrzygnięcie o tym, jaka jest obecna definicja pojęcia stosowanego w ustawie, powinno nastąpić wyłącznie na poziomie ustawy, a nie aktu wykonawczego. Wobec tego dla ustalenia aktualnej treści tego pojęcia nie może być wystarczające sięgnięcie do unormowania zawartego w rozporządzeniu Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 30 grudnia 1994 r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie (Dz. U. z 1995 r. Nr 8, poz. 38 z późn. zm.), bo rozporządzeniem wydanym na podstawie art. 16 ust. 1 ww. ustawy nie można obecnie – i nie można było wtedy – w świetle powołanej zasady legislacji, zdefiniować tego, co to jest „wykształcenie wyższe” wg tej ustawy. Rozporządzenie to zresztą definicji takiej też nie zawiera.
    Polska Klasyfikacja Edukacji (PKE) stanowiąca załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 maja 2003 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Edukacji (Dz. U. z 2003 r. Nr 98, poz. 895) wydanego na podstawie ustawy o statystyce publicznej nie posługuje się jednolitym określeniem „wykształcenie wyższe”. Definiując „poziom kształcenia” w rozdziale 1. część 1. ust. 1 pkt 1 stanowi, iż „Kształcenie charakteryzowane jest jest na podstawie: 1) poziomu kształcenia - odpowiadającego etapowi edukacyjnemu (etapom edukacyjnym) o wyróżnionych celach, stanowiących całość dydaktyczną: w szkole podstawowej, gimnazjum, w szkołach ponadpodstawowych i ponadgimnazjalnych (...). Dotyczy również kształcenia na studiach prowadzonych przez szkoły wyższe oraz przez wyższe szkoły zawodowe (...)”. Rozwijając to, w ust. 1.1 odróżnia się „kształcenie na wyższych studiach zawodowych - poziom 5 (...)”, oraz „kształcenie na studiach magisterskich - poziom 6 (...)”. Wynika z tego, że dla określenia poziomu wykształcenia (jako merytorycznego efektu kształcenia) jako „wyższe” wprowadzono - jako podstawę określenie tego poziomu - określenie kształcenia na określonych studiach. W konsekwencji w załączniku „Polska Klasyfikacji Edukacji (PKE)” używa się w Tablicy Nr 8 „Kody poziomów wykształcenia” w pozycji W5 określenia: „wykształcenie wyższe z tytułem inżyniera, licencjata lub równorzędnym”, a w poz. W6 „wykształcenie wyższe magisterskie z tytułem magistra, lekarza lub równorzędnym”.
    Klasyfikacja ta odpowiada unormowaniom ustawowym dotyczącym kształcenia. Ustawa z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 1990 r. Nr 65, poz. 385 z późn. zm.) w art. 4 ust. 2 stanowi, że: „W uczelni mogą być prowadzone jednolite studia magisterskie, studia wyższe zawodowe i uzupełniające studia magisterskie. (...)”, a stosownie do art. 4 ust. 4 „Uczelnia ma prawo nadawania absolwentom tytułów zawodowych magistra, lekarza, inżyniera, magistra inżyniera i innych określonych na podstawie art. 149 ust.2.”.
    Art. 4a ust. 1 pkt 3 ustawy stanowi, że „Minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego (...) określa, w drodze rozporządzenia: (...) 3) standardy nauczania dla poszczególnych kierunków studiów i poziomów kształcenia, uwzględniając sylwetkę absolwenta (...)”. Na tej podstawie Minister Edukacji Narodowej i Sportu wydał rozporządzenie z dnia 18 kwietnia 2002 r. w sprawie określenia standardów nauczania dla poszczególnych kierunków studiów i poziomów nauczania (Dz. U. z 2002 r. Nr 116, poz. 1004 z późn. zm.). Standardy nauczania dla kierunków studiów: architektura i urbanistyka zawarte są w Załączniku 1b do rozporządzenia. Określone są one odrębnie dla studiów magisterskich oraz odrębnie dla studiów zawodowych.
    W ramach określenia sylwetki absolwenta studiów magisterskich wskazano m. in., że „Absolwent studiów magisterskich kierunku architektura i urbanistyka otrzymuje tytuł zawodowy magistra inżyniera architekta. Wykształcony architekt powinien być (...) zdolnym do samodzielnego projektowania architektoniczno-budowlanego” (rozdział II zdanie wstępne). To wprost merytorycznie koresponduje z przepisem art. 12 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane definiującym samodzielną funkcje techniczną jako „działalność związaną z koniecznością fachowej oceny zjawisk technicznych lub samodzielnego rozwiązania zagadnień architektonicznych i technicznych oraz techniczno-organizacyjnych, a w szczególności działalność obejmującą: 1) projektowanie, (...) 2) kierowanie budową (...)”.
    W ramach określenia sylwetki absolwenta studiów zawodowych wskazano natomiast m. in., że „Absolwentowi studiów zawodowych kierunku urbanistyka i architektura zostaje nadany tytuł zawodowy inżyniera architekta. Powinien on być przygotowany do pełnienia pomocniczych, ewentualnie współautorskich działań twórczych w zakresie projektowania i realizacji budynków. (...)”. Takie określenie nie koresponduje z wyżej cytowaną definicją samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie, co oznacza, że absolwent studiów zawodowych nie jest przygotowany (pod względem uzyskanego wykształcenia) do pełnienia takiej funkcji w pełnym zakresie („bez ograniczeń”).
    Dodać należy, że powołane wyżej przepisy o statystyce publicznej oraz o szkolnictwie wyższym korespondują w analizowanym wyżej zakresie z unormowaniami zawartymi w ustawie z dnia 26 czerwca 1997 r. o wyższych szkołach zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 96, poz. 590), która normuje zasady odbywania studiów zawodowych. Istnienie i zakres normowania tej ustawy podkreśla, że w obecnym systemie prawnym nie ma racji bytu ustalanie, iż przez „wykształcenie wyższe” rozumie się zarówno wykształcenie uzyskane w „szkole wyższej” albo „w wyższej szkole zawodowej”, lecz wykształcenie uzyskane na odpowiednim poziomie kształcenia w szkole wyższej lub wyższej szkole zawodowej tj. na studiach magisterskich lub studiach zawodowych.
    Podkreślić należy, że ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. została uchwalona w okresie obowiązywania innych warunków nauczania zawodu architekta jak obecnie. Dopiero kilka lat później uchwalono powołaną ustawę z 1997 r. o wyższych szkołach zawodowych, oraz wydano inne akty prawne modyfikujące system kształcenia w Polsce. Te i inne argumenty przemawiają za tym, iż stawiany członkom Izby Architektów RP wymóg posiadania wykształcenia wyższego magisterskiego w specjalności architektura i budownictwo, nie narusza prawa.
    Należy też przywołać wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2001 r. (sygn. akt IV SA 867/99). Sąd, wobec stwierdzenia w rozporządzeniu w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie nie doprecyzowanych pojęć, nakazał stosowanie - do czasu doprecyzowania pojęć w sposób przez prawo przewidziany - wykładni systemowej, a zatem takiej, jakiej używa Izba Architektów RP, dla ustalenia, jakie wykształcenie jest wymagane dla uzyskania uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń.
  4. Izba Architektów RP podejmuje intensywne starania o doprowadzenie w toku prac legislacyjnych dotyczących nowelizacji ustawy – Prawo budowlane, do zsynchronizowania unormowania art. 14 ust. 3 pkt 1 lit. a z przepisami określającymi poziomy wykształcenia. W szczególności w grudniu 2004 r., po otrzymaniu opinii Rządowego Centrum Legislacji, iż na poziomie przygotowywanego nowego rozporządzenia w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie taka synchronizacja, bez odpowiedniej nowelizacji ustawy, nie jest możliwa, przedstawiliśmy propozycję poszerzenia skierowanego do Sejmu rządowego projektu nowelizacji ustawy o tę kwestię. Izba Architektów RP zaproponowała, by w art. 14 ust. 3 pkt 1 lit. a zamiast wyrazów „posiadania wyższego wykształcenia odpowiedniego dla danej specjalności” wpisać wyrazy: „ukończenia studiów magisterskich w rozumieniu przepisów o szkolnictwie wyższym na kierunku odpowiednim dla danej specjalności”. Sprawa ta była przedmiotem licznych konsultacji z Ministerstwem Infrastruktury oraz z Głównym Inspektorem Nadzoru Budowlanego, a także z Polską Izbą Inżynierów Budownictwa; była też rozpatrywana przez Komisję Infrastruktury oraz Podkomisję stałą ds. budownictwa oraz gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej Sejmu R.P. W wyniku tych konsultacji i prac Izba Architektów RP skierowała do ww. podkomisji swe stanowisko w sprawie nowelizacji art. 14 ustawy – Prawo budowlane, uzgodnione uprzednio z Ministerstwem Infrastruktury. Kopię tego wystąpienia, wraz z tekstem proponowanych zmian, załączam do niniejszej Informacji. Wobec stanu zaawansowania prac legislacyjnych nie jest wykluczone dokonanie stosownej nowelizacji jeszcze w obecnej kadencji Sejmu.

Prezes Krajowej Rady Izby Architektów RP
(–) dr arch. Tomasz Taczewski

 
  Drukuj stronę Drukuj stronę
Udostępnij na:
© 2005 SARP Koszalin. Wszelkie prawa zastrzeżone. Code & Design: Krzysztof Suszka